Thị Trường Tranh Nhái Tại Việt Nam

    Hiện nay trên thị trường tranh nghệ thuật Hà Nội, việc sao chép tranh đã trở thành "nghề" của không ít Galery. Trong điều kiện tranh sáng tác rất khó bán vì giá cao, giá trị nghệ thuật không lớn, một số chủ Gallery bắt đầu có xu hướng chuyển nghề từ kinh doanh tranh thông thường sang tranh sao chép. Nếu bạn có nhu cầu mua một bức tranh sao chép lại tranh nổi tiếng của danh họa thế giới như: Van Gohn, Leona De Vinci, Levitan, hoặc chí ít là những họa sĩ bậc thầy Việt Nam: Bùi Xuân Phái, Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn ... chỉ cần đến phố Bảo Khánh, Nguyễn Thái Học, Hàng Gai.. nhu cầu của bạn sẽ được thỏa mãn. Ban đầu tranh sao chép chỉ bán tại phố Bảo Khánh, sau đó lan sang các phố lớn khác.

    Tranh sao chép được bày bán công khai, đủ các chất liệu, của nhiều họa sĩ khác nhaụ Về giá cả, tranh "nhái" có giá thấp hơn rất nhiều so với tranh thật: khoảng từ 300.000 đến 800.000 đồng/bức (so với giá tranh ít nhất cũng vài trăm đôla của các họa sĩ "thường thường bậc trung" Việt Nam thì số tiền trên chỉ là rất nhỏ). Một chủ Gallery trên phố Nguyễn Thái Học cho chúng tôi biết, "tranh nhái" xuất hiện trên thị trường có 3 loại: thứ nhất "tranh nhái" được nhập từ Trung Quốc vào Việt Nam, thường được in bằng máy trên gỗ ép, toan, trông chúng rất giống tranh thật nhưng lại "dại" về chất liệu, đây là loại tranh rẻ nhất. Loại thứ hai, người ta vẽ căn lên toan rồi cứ thế phết màu lên. "Tranh nhái" được vẽ lên toàn bằng cách nhìn bức tranh in trên báo, tạp chí được coi "có giá trị nghệ thuật" hơn cả, giá của chúng thường trên dưới 1 triệu đồng/bức.

    Nhìn chung tranh sao chép có chất lượng và giá trị nghệ thuật không thể so với tranh gốc, hoặc ngay cả khi so sánh với tranh của các họa sĩ Việt Nam bày bán tại các Gallery. Tính sơ sơ, một tấm toan Đài Loan mà các họa sĩ Việt Narn thường dùng khoảng 120.000 đồng, tuýp màu rẻ nhất cũng vài chục ngàn đồng, rồi còn tiền khung ... số tiền vài trăm nghìn đồng cho một bức "tranh nhái" cũng tương xứng với giá trị cửa nó. Phổ biến nhất là tranh sao chép dùng toan Trung Quốc, sơn dầu Đài Loan do giá rẻ. Tốt hơn dùng toan Đài Loan, sơn dầu Mỹ, Nhật ... Tranh vẽ bằng chất liệu: sơn dầu, bột màu, màu nước thường được sao chép lại nhiều nhất, đặc biệt là tranh sơn dầu bởi vì các chất liệu trên dễ "xào lại", còn loại tranh sơn mài, khắc gỗ ... không phải không "xào" được nhưng công việc này lại đòi hỏi mất nhiều thời gian, không phù hợp kiểu "sản xuất tranh nhái" theo hướng "công nghiệp".

    Thông thường người chép tranh "có tay nghề cao" chép lại một bức tranh sơn dầu mất khoảng 1 tuần (bức 90 x 110 cm) chất liệu bột màu thì nhanh hơn, còn khách đặt "sao" lại tranh sơn mài thì không Gallery nào muốn nhận do mất nhiều thời gian, giá thành cao mà không phải ai cũng làm được. Hiện "tranh nhái" chủ yếu bán cho khách hàng người Việt Nam. Chủ một Gallery nghệ thuật trên phố Hàng Gai cho biết: "Đa số khách chơi "tranh nhái" đều chuộng tranh của nước ngoài". Tâm lý chung, đã chơi tranh sao chép lại thì tội gì chơi tranh của họa sĩ không tên tuổi, chính vì vậy loại "tranh nhái" tranh nổi tiếng của các họa sĩ nước ngoài bán chạy. Gallery của anh mỗi tháng trung bình cũng bán vài chục bức tranh sao chép lại, trong khi đó tranh "xịn" chờ mỏi cổ cũng chẳng thấy ai mua, 90% tranh sao chép bán ra là tranh của các danh họa thế giới.

    Bức "La Gioconde", "Mùa thu vàng" hay tranh tĩnh vật, khách hàng đặt mua nhiều nhất. Số lượng tranh sao chép của các "đầu nậu" tung ra thị trường mỗi tháng cũng lên đến hàng nghìn. Những "đầu nậu" này hầu hết đều có Gallery nghệ thuật riêng, họ trực tiếp sao chép tranh bán thì ít mà thuê người vẽ thì nhiều. Dưới họ là cả một đội "thợ" vẽ thuệ Khi khách cần sao chép tranh gì, của họa sĩ nào chỉ cần đưa ra yêu cầu hôm trước, hôm sau đã có tranh treo trong nhà. Thông thường các ông chủ Galery - "đầu nậu" tranh sao chép không bao giờ chép tranh tại Galery của mình. việc này không tốt cho kinh doanh mà thường họ có "xưởng" riêng. "Đội thợ" chủ yếu gồm những sinh viên trường Mỹ Thuật, họa sĩ không tên tuổi.

    Năm 1999 tranh sao chép đang là "mốt thời thượng", người vẽ được trả công 1.500.000 đồng/m2 đối với tranh khó vẽ (tranh phục hưng vẽ người). 700.000 đồng/m2 tranh phong cảnh. Thợ sao chép tranh giỏi mỗi tháng cũng vẽ được 4 - 5 m2, thu nhập 5 - 6 triệu đồng/tháng. Nay tranh sao chép không còn "thịnh" nhưng thợ cũng đủ sống. Một sinh viên năm cuối Đại học Mỹ thuật Công nghiệp làm nghề sao chép tranh đã 2 năm nay tâm sự: Bất đắc dĩ em mới phải làm công việc này bởi sao chép lại tranh dễ "chột" tay vẽ.

    Mặc dù đã được Bộ Văn Hóa Thông Tin cho phép, nhưng việc sao chép tranh cũng đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm. Nhiều khi người mua ngạc nhiên thấy dưới bức tranh "Mùa thu vàng" của Levitan lại có chữ ký ông T.Sinh nào đó. Do quan niệm đây là tranh sao chép nên các "họa sĩ nhái" tha hồ "phóng và tác". Chính vì vậy trên phố Nguyễn Thái Học chúng ta dễ dàng tìm thấy bức La Gioconde với rất nhiều khổ khác nhau được bày bán, nàng Mona Lisa thì "muôn mặt" giá cả cũng tùy loại. Tranh của các họa sĩ bậc thầy Việt Nam cũng lâm vào tình trạng tương tự. Phải thừa nhận một điều rằng "có cung - có cầu", trong khi tranh thật rất đắt, nhất là tranh của các họa sĩ có tên tuổi thì "tranh nhái" đã giải quyết phần nào thú chơi tranh của dân thành thị vì không phải ai cũng có tiền bỏ ra vài trăm đôla mua tranh treo trong nhà.

Xem Thêm